DOĞU BATI ARASINDA BİLİMSEL YAKLAŞIM
Selim Dervişoğlu
DOĞU BATI ARASINDA BİLİMSEL YAKLAŞIM
Doğu ve batı arasındaki bilimsel yaklaşımı karşılaştırırken temel argümanları doğru tesbit etmek gerekir Genellikle bu ayrıntı atlanmaktadır. Zira dini metinlerin ilgi alanı ve öncelediği faktörler birbirinden farklıdır Bunu gözen kaçırmamak gerek dini metinler somut bilgi vermek ve tarif etmek için kullanılamaz o değerler ve ilkeler üzeninde durur bilgi aktardığı düşülen alanlar aslında: ilkelerin uygulama alan ve örnekleridir. Ancak şunuda unutmamak gerek ki Arkeolojinin, antropolojinin ve oryantalizmin 19. yüzyılda emperyalizmin keşif kolları olarak çalıştığı su götürmez bir tarihsel gerçektir. Batı, Doğu'nun toprağını kazarken sadece fiziksel eserleri çalmamış; Doğu'nun tarihini ve kimliğini de kendi hegemonyasını meşrulaştıracak şekilde yeniden kurgulamıştır
Ancak bu tarihsel gerçeklik, bugün Müslüman zihninde yaşanan güvensizliğin ve bilimsel verilere kapanmanın asla felsefi bir mazereti olamaz. Sömürgeci geçmiş, günümüzde artık tamamen aşılması gereken ve yapısal bir entelektüel tembelliği besleyen konforlu bir bahane haline gelmiştir.
Bir bilimin geçmişte siyasi aktörler tarafından manipülen, edilmiş olması ki edilmiştir , o bilimin ürettiği metodolojinin ve nesnel verinin kendisini ebediyen geçersiz kılmaz. Güvensizliği bir siper haline getirip "Onlar zaten niyetli, dolayısıyla bulguları da sahtedir" demek, toprağın söylediği çıplak gerçeğe gözünü kapatmak olacaktır.
İslam dünyasının tarihsel kırılmalarla bilimselliği epistomolojik yakalaşımdan uzaklaşmasıgörmezden gelerek Batı'nın sömürgeci günahlarını sürekli bir kalkan olarak kullanmak, İslam dünyasını nesnel veriyle yüzleşmenin getireceği o ağır epistemolojik krizden koruyan konforlu bir sığınaktır. Eğer sömürgeci geçmiş ebedi bir mazeret kabul edilirse, Müslüman toplumlar kendi topraklarındaki tarihi, kendi bilim insanları ve metotlarıyla kazıp çıkaracak özgüveni asla bulamamayacaklardır . Bugün Göbeklitepe veya Taş Tepeler gibi muazzam alanlarda bizzat yerli arkeologların çıkardığı ezber bozan veriler bile mutlak bilgi iddialarını görmezden gelmek yerine bakış açısısnı gözden geçirmek gerekir.
Bugün dünyada en güçlü oryantalizm ve sömürgecilik eleştirilerini yine bizzat modern arkeologlar ve post-kolonyal teorisyenler yapmaktadır. Arkeoloji, kendi sömürgeci geçmişiyle yüzleşen ve o ideolojik süzgeçleri deşifre eden metotları kendi içinde geliştirmiştir. Batı bilim dünyası bu özeleştiriyi verirken, Doğu'nun hâlâ 150 yıl önceki pratikleri hatırlatarak bugünün nesnel bulgularını topyekûn reddetmesi bir savunma refleksidir.
Bazı gerçeklikler ideolojilere itaat etmez. Onu yorumlayan insan pekâlâ ideolojik olabilir; ancak o ideolojik yorumu çürütmenin yolu toprağa küsmek veya bilimi reddetmek değil; daha iyi, daha nesnel ve daha derinlikli bir bilimsel yorum ve metodoloji üretmektir. Sömürgeci geçmişi ebedi bir mazeret olarak sunmak, bilimin sömürülmesinden ziyade, sömürgecilik eleştirisinin kendisini entelektüel bir kaçış olarak sömürmektir.
